Nago Putu

Bwrw leñba mi iñpo bwla sanw arpu ho jojo mwlyo kwdi pyaro pyare do. Pwsa atu dinwñ leñbo pace-pace pa dugur bwdu. Swka leñbo si more lohe ape’ pa’do. Swka kwdisi Tanw atañka dutu duko hwnwñ hw masuyuha hwla qo heñdo. 

Qwka henwñ hw jije pado hwla luko donw cikañpa pwsa sanw arpu jaho kwdi hapa pyare do. Swka kwdi mi Nago Putu hwla ludu. Si biloka Supuñ Nago doko masuyuha hwla qo heñdo. Hwla-hwlama hwla ayapa tadvr lama. 

Swka kwdisi bilo nw mwko swtw kujalo, sisipa Ziro-Hapoli ka ru-xa adu-abiñ ko hokw roqe-roqe iñpa gwko pa ayado.


(Swka digo mi English pa so puri lakiñdo).

Bwrw Leñba

1897 anyañka pagvr pwlo. Hwka aloho Bwrw ho miyu abuje akuñ-apatw. Halyañ hokw miyu kapuñ taqe a. Miyu pulu akoka agiñho swpai abuje abo. Molu ice budu-pyakha kwliñla atw. Tanw miyu akho taqehw hendi bwdola Bwrw ho goñdu lugwtw.

1896 anyañka dorw ho Tanw miyu toqe ude peqeho paya hala miyu akomi meñ, ho pwlye hemi labwne hwla North Lakhimpur daka District Commissioner mi luko nyatw. Ude ato hw  H. M. Crowe hwla sah-pat balu mwnw British miyu ko ajo ila dutwnwñ, hopa Tanw atañhw British surkara ka rul mi mwya hatw. Hopa, agohokw ala ka surkara sanw pa hwnyañ-kaco pa lyitwku.

Shillong ho dunw Assam ka Chief Commissioner hw swpai lanye iqwla Tanw atañmi mwxwñhe hwla lutw. Army atañhw swpai lahiñhe la male banw lañpe hela cagwla Tanw gañda ho catw. Hwtañpa, Assam daka Police ka la Jail ka la Inspector General R.B. McCabe axo japa iqwla gyamo sola iñtw.

More ace-ahe adiñ iñpobwla, putu tuda adiñ capo bwla lolyañ hela lopi-pinyehe ilala 1897 ka Pagvr pwloho Ziro ho laqela nyixañhe swpai koñtwmi cacigw. Taqe hw leñboho nyatu poñsa-poñsa ho dujo-duyo dulyatw.

Tanw atañhw nyima anw atañmi leñba ura ho akeneñtema hwla luka lalala kami ho apa biku. Alo lohe yaho Tanw atañla British surkara la Bwrw ho goñdu lusu. Tanw atañhw miyu pulu katu japa danyi nyalyañhe kapyoho H. M. Crowe ka catupa calyiho kapatw. Sika roñtuñso miyu pulu ronyi nwpa molu kapatw.

Anyañ laqe kapyo hotvr Bwrw hw kapyo gañda ako pa dotw. Danyi-anyañ laqe lyikuho heñpvr abu mwgo-lugo mwdoku, hojalo kwdi-yapuñ hw ano lyigu-lyiyu mapa dorañ. Sisi jalo biloka kapanw cikañ pwsa sanw kapa dorañ. Dolo-Mañdo putu hw sisi jalo heñtiñ-bwliñ durañ.

Bwrw gañda hw heñpvr poqe yadoku. Sisi leñba kahe akopa lyilyi. Nyibo duko ude pala ho qoya kwri-pamo mwko ude abu mwbwnyalyi. Ayu hoka supuñ Myoko mwko Bwrw hw sisi leñba pa lyikur dokoda ayakeñdo hwla lula todo. 

(Simi English pa puridupa so teñto).

Yapuñ Yapvr

Ziro ho sisi haru-harbya gañda abu nyikuma. Ziro Putu hw 1972 Bangladesh Camyo ho armi atañ ira kukele Ziro sitañ hwla kagiñ nanw pa donw ho sisi poñsa-poñsa ude adiñ donya bwdoku. Ayu ho Laliñ Yalu duko Dutta Papw hwtvr ace-ahe doku. Bilopa kapyoja ganda Tadu Dobi ho sisi simiñti adiñ hokw punwñ school ude dobwdoku.

Dogiñ Nanw hw sisi jalopa bilo cikañ haru-barbya dosu dorañ. Swka sw lutw simi bilo qunu hime ho penw ilyiho iñpobwto. Bilo cikañpa sisijalo swka gañda hw sw lutw pa dosu dorañ.

Dogiñ Nanw ka xoñcañ ako ho aya kago-tahu japa Yapuñ Yapvr hwla yalañ puro-puro poqe dubwdo. Swka atañ si nwtañpa duritw hwla miguñ tadvr lakuma, hojalo Yapuñ lako dwke hwla hime atañ mi hwka aruñ ho ayo hwla lune.

Jijehw nwtañpa dosudokujalo, Dogiñ Nanw nyi Yapuñ Yapvr nyi Ziro ho kago-tahu japa do.


(Swka digo simi English pa puri dupa so teñto.)