Tariñ Ta'ti zi ka Swko

Abotani Dikañ Bogo-Himma Swxó ho mò ka oho azè hemi mebóla intw’. Kaduñ kaduñ kakatw’, hojalo oho azè mi kapa kumatw’.

Kami-kalo ho Yasi Pari mi kapa lala la takatw’, “Qwka Tariñ Ta'ti zimì kapa masu ha?".

“Qo nwka Tariñ Ta'ti zimì ka yasi buho nanwzañ ho ali lwmiñ doku nw," hwla lute’ hela Yasi Pari goóle' gwtw'.

Ho hwra'pa iñjo-iñjo iñbwkele Fumpiñ Taxw mi kapa bwfi. Abotani hwra’ Taxw mi taka tw’, “Qwka Tariñ Ta'ti zimi kapa masu ha?”

“Qo nwka Tariñ Ta'ti zimi yasañ ba'ho nanwzañ ho diñta’ hátvr donw”, hwla lukote’la Taxw hw fole' gwtw'.

Kami ho mejo-mejo mebw kele fiha du'nwñ mi tapa tw’.

 
Ho Abotani lutu la lutw', “Huya na apúu e'do nw? Qwmi e'pu dwla a”.

“Abotani ka oho Punu Tariñ zi Swro Ta'ti zi co”, hwla lukotw’.

Ho Abotani kala’ tw’ku. Bezi mi luko twku, “Qo Abotani nwzì ka abba ke”. 

Ho Tariñ Ta'ti zi Abotani mi luko twku, “Qwzi kw turo pago, hiruñ lago mi mwja lobw du. Pwì Ràgyo' bo kontw’ da qwzì ka milo mwgo da’ne kunw. Hwmi milo mwte' hekula qunu iñba swku sa".

Kami ho Pwì Ràgyo' mi azèru e'lo bwfì ku. Hwka adiñ mi ba'gw dupa hwla seh xwlw' gwla Punu Tariñ ba'ri’ gw. Adiñ hw aì haja’la seh bare' gwla hui nw Punu Tariñ ka lwge' mi hure'. 

Swro Ta’ti ja abba mi puyu luko tadu kupa hwla xe'jo bwla iñku. Zibya haji iñdu hwla mò ka piñjañ mi yabiñ pipo.

Hwtañpa azèru Abotani mi kapa kumapa swle' tw’.

Bwpw' daka goqo-he taka nw’mi ciñkato:

1. Abotani Tariñ-Ta'ti zimì no ho mete tw’ku?
2. Abotani mi oho meteko limbo ho hu-hu na irw' tw’nw?
3. Tariñ-Ta'ti zika kami ja’pa swre e'lo nw’si nw amfañ hwla?
4. Yabiñ si nw pe?
5. Tariñ - Ta'ti zi nwtañpa swtw'?

(Kenwbo: Pura Lailang) 

Abotani oho - Tariñ-Ta'ti

Abotani ka myw buutu ja’hw Ayo Dwfañ Dwbyu. Dwfañ Dwbyu oho pa milobo azè he dùutw’ - Punu Tariñ zi Swró Ta'ti zi. Abotani ka urú atañ hw aya cañcañ sañqola dùupa, Twni Ruñgya hwnwñ zimw akó hw Abotani mi kabyo hatw'. 

Abotani mi Twni Ruñgya lu, “No qwmi myw buupe. Qwmi myw buufí milo ají-fa'pyo mwgo mi hina mapa mwci ke.”

Abotani Twni Ruñgya mi lu, “Dwfañ Dwbyu ají mwma ha ena? Mò tvrv aya pa ají-fa'pyo mwsu do.”

Ho Twni Ruñgya lu, “Qo mò ka alo mwnwñ mi koñci mwcì, koñcì mwnwñ mi lekú mwci. Palw' rafañ mi keele raqo mi paka tope”.

Abotani hopa Twni Ruñgya zimi Dwfañ Dwbyu zimi palw' rafañ sa’he keele raqo sa’he pabi lala la aji mwka swke nintw’.

Kami ho azìru ude áafiku. Ho kaka bwke le Dwfañ Dwbyu palw' keele mi abuya mi mwxwñma pa ba'kur gwtw' ku. Twni Ruñgya kw’mi hi'xa dado mwxwñ gwku la ba'lw gwfì kunwñ. Abotani hiñdapwla hinwñ hw Twni Ruñgya kw’si palw' rafañ keele raqo simi mwxwñ mwja gwla balw' gwdo kunwñ, Twni Ruñgya ají mwga yatw’pa hiñda lala la mòmì myw pa dùugw tw.

Hopa, Ayo Dwfañ Dwbyu myogu tw’ku. Punu Tariñ zimì Swró Ta'ti zimì Tani agiñ ho apa’ bitw’ku. Permo Mwlo (Imò) mi myota’ gwtw ku.

Kamì ho Twni Ruñgya Abotani pa wqa buufimi kele Tinw Tiñsañ mi Ranw Rasañ mi oho buutw’. Tariñ Ta'ti zi lwbañ ba'du la, swre niñsañ dola hwfinwñ. Abotani qwka oho ahiñ mi nwtañ lupa’ du hwla lula la, Tariñ-Ta'ti zimiya mompa tw’.

Kami hoyulo, Abotani Twni Ruñgya ka ají mwkor mi kaateku kele mò haqwja ají mwkor kapá kuma tw’mi. Yapuñ Lañta’ hwla yalañ pohe dotw’; hwko ho palw'-keele mi Twni Ruñgya kw’mì mwxwñ gwla balw' gwtwku mi.

 
Abotani kamìkalo ho Twni Ruñgya mi apa' te’ku la Punu Tariñ zimi Swró Ta'ti zimi mebo tatw Ku. Miji aguñ pa axáa luko nenw,

“Tani dwrì pa bu'ka kwle ja,

Tariñ ka pwsi si suka de kele ja,

Dikañ ka bo’go xobo ja nebyo.

Ta'ti de pwsi si suka ja kele ja,

Hima ka swxó so xobo ja nebyo."

Bwpw' daka goqohe taka nwmi ciñkato:

1. Humi pe Abotani myw buupyópa buunw ?
2. Dwfañ Dwbyu ka oho amfañ mi luko lukato.
3. Twni Ruñgya oho hu pe?
4. Twni Ruñgya palw'-keele mi no ho pe mwxwñ gwtw’ nw?
5. Palw' nw pe? Keele nw pe? 

(Kenwbo: Pura Lailang)

Abotani ka Miguñ

Miyu saañtu ja’pa saañliñbo Abotani hwla luko du qunu ka abba-ato hw. Abotani mi sisi cikañ miyu anẁ pa dùula wqa buma tw’. Mò kwdi hokw saañliñ hwla axáa hw luko du. Miji’ aguñ pa "cañtu kocuñ ho Tani huliñ, dikañ kocuñ ho toro huliñ" hwla ludu. Hopa, mò mi dogywñ gywliñ nw’pa xwdu; wqa buko nw’pa luma.

Cañtu kocuñ ho Tani huliñ la Tani sabvr barliñ fimi kele, Wpfo Tiñtw so Únw sabvr barpyóya to kula dofí nwñ, Tani mi Únw bwdi dikvr. Únw bwdi dikvr la Asañ Tayu Wdiñ Twkvr hatw’ mi. Aha Tagya hapo jikvr hala mwlu-mwle mwkatw’mi. Kami ho Tani saañma pa Únw tvrv saañla kimafi, pyonw tvrv saañla kimafi hwlá la Tani mi xwkur fwku. Hopa, "Donw Tani mi miji’ ki’kur la, Lwbo Toro mi barì ki’ku la mwtw’" hwla ludu.

Bwpw' dakw mi ciñkato:

1.    Abotani hu?

2.    Abotani nwtañ pa saañliñ?

3.    Cañtu kocuñ si nw?

4.    Dogywñ gywnwñ hw nw?

5.    Wpyo Tintw si nw?

6.    Únw atu si hú?

7.    Tani bwdi zi Únw bwdi zi nw mi ludu?

(Kenwbo: Pura Lailang)

Azañ Niti

Neñke’ pwlo ka afiñ fiqe. Swzañ laxw’ si xwtvr-xwpiñ loda do. Tapiñ tarv byañkvr-tiñdi, laya-labya haji to’do. Afiñ ku kwle kamofiku ta. Sitañ heñtvr-kazw afiñja’ho zimw atúu ako lembo ho iñla do. Mò alo kamyañmi yamu page’ nanw tagywñ mwjvr pyu’tela iñdu. Pyu’pafi ho posa ice bulw’ kula ude ho áadu ku. Swlo tagywñ mwjvr gehe tarv pyu’pama ne. Hopa, lañcañ posa hetvr kapa ma.

Hwka zimw atúu hw pwjo sendel akó gwsune. Sisi gwkuma. Sendel hw bíilo mò anẁ ka gwxu’; hopa arè haji ne. Arè haji la akómi gwpa’sw bwne. Akómi hime kone labwla harbwne. Hopa sisi mò alì arápa lembo ho iñla do. Alì hw laxw’ haji kula lo’po’-bwbo doku.

Subú búhe ho áabwkwle ude aya peqe kapabwfi. Zimw atúu hw hwka ude ka neñpuñ ho duha do. “Posa pyarè tarv bumapa ude ho áakuko’da abba gafido,” hwla heñdo. “Hopa so ice dùumo daci.”

Dùuha kwle aci-takvr pyare huì nwñ kapa bwfi. “Miyu ako swkiñ dobyo,” mò heñne. Aci-takvr huifi ho miyu swdu hwla mò ka anẁ hw lukone. 

Neñpuñ ho dùuhakwle heñpvr laxw’fi. “Ice gubu’ yapa yamu ice ti’ge’ tafike,” hwla heñlala zimw atúu hw tagywñ mwjvr ako ti’ge’ bwfi. Hwwlo yamu peñqu kwle ice gubu’ yafi. Ude ura hokw yo naru neñpa bwfi. Kage’bwkele ude ura mwlañmi kaape’-kaase’ kapa bwfi. Yo caqe xwbwla domi. Pike mwlañ neli-mwyañ caqe xwbwdo. Hamañ caqe jojo-mwfo xwbwdo ta. “Mò lu azañ niti afi hwla dwgo-taqo mwbwdu do,” hwla heñla dokele mò laxw’ heñpa bwfi kwfi’.

“Akota yamu ti’ge’ tafike,” hwla heñlala zimw atúu hw tagywñ mwjvr ako ti’ge’bwfi kwfi. Hwmi ti’ge’ kwle ice gubu’ fikwfi. Kage’ bwkele mombati adiñ page’ bwtola huto mwlo kapabwfi. Tapyò-jija adiñ zimuñ-yaapa atañ bwsizado. Taqe hw haju’-kusu’ adiñ nasu mwla da’zada. “Mò lu azañ niti afi hwla heñpyo pa sohza dobyo,” hwla heñla dokele zimw atúu hw laxw’ heñpa bwfi kwfi’.

“Si ho laxw’ ela. Yamu akota ti’ge’ tafike,” hwla heñlala zimw atúu hw ala’ hoka tagywñ mwjvr hemi ti’ge’ bwfi. Hwmi ti’ge’ kwle murù adiñ abuje huda-xada kapa bwfi. Ho dazi lofañ cikañ huutofi. Aluñ dado mò ka anẁmi kapabwfi. “Anne, qwmi no nwka agiñ ho iñgwpe a. Qwmi apa’ te’la iñleyo a,” zimw atúu hw xe’bwdo do la lu. “Qwka agiñ ho áato, wqa,” anẁ hw lune. Heñpvr heñpyo la zimw atúu hw anẁ agiñ ho iñboku.

Azañ niti ka alo lotu ho, lemba daka miyu atañ hw zimw atúu mi neñpuñ ho kapa. Mo abyu kumapa, ala’ ho tagywñ mwjvr fa’ra ga’bwtola dumi. “Aro bwsu kapa ela. Si ho laxw’ laka a swtw’ kunw,” hwla miyu atañ lusuzane. “Peñbe ke meñxw tw’nw,” hwla taqe hw luzane. Hojalo hwka zimw atúu hw ne heñpyopa anẁ agiñ ho intw’ku, hwmi kone tarv kapa zama. Swka azañ niti si mò pa ayaja’ ku.  

(Hans Christian Anderson ka kenwñ “The Little Match Girl” hokw mwcìnwñ. © Tanw Aguñ, 2015)

Jesus ka Oho Bwko

 Ayúu kozañ ho Nazareth hwla lemba poqe ho Mary hwla zimuñ deñki kone dùufinwñ. Mary ude alu-ale swnwñmi hempvr ayapa mwla, miyu kapanw hemi heñla, ho Úì mi hempvr heñje-tajela mw. Mò Joseph hwla yapa akó agiñ ho milò iñdukupa hwla azuru luge’swto kula dotw’.

Alo lohe Mary ude mi darw’-pyabya dopa hwla wpw’la da’kele añjel ako áafi. Mary bíilo añjel kapa kaka yamanw aluñla bwsopa mwkele añjel hw lu, “No bwsoyo, Mary. Nwmi Úì hw heñbola faañbodo ke. Qo nwmi pwyu aya akó bipake áafinw.”

Hwmi tapa lala Mary bwso kumapa añjel mi karw’la mw. Hojalo mò nw ja lupakayu hwla heñla da’kele añjel hw lu, “Úì hw nwmi faañbodo, ho no wqa milobo akó bwkiñdo. Hwka wqa mi no Jesus hwla amyañtofa.”

Mary hwmi tapalala heñdiñ-hemiñ da’tw’, “Qo milò hetvr imarañ pa, nwtañ pa wqa bwdatafi ho?” Hwla Mary ka henanw’mi kalala añjel hw lu, “Mary no haqwja henayo. Úì hw kapanw’mi mwlaswdo ke. Nwka wqa hw Úì ka Wqa ke.”

Añjel ka lunwñmi Mary goñka jija tala da’kele mò mi luko lubyañ bwfita, “Nwka barmw Elizabeth mwlañ oho milobo akó bwkiñdo. Elizabeth axáado ku, oho bwkudwma hwla miyu atañ heñzane. Hojalo sisi mò wqa gwdoku. Úì ka mwla maswnw haqwja zima ke.”

Mary añjel ka lunwñmi taje lamapa da’ne. Hojalo mò Úì mi heñje swfinwñ heñdibwdola lu, “Qo Úì mi heñjedo ke. Mò qwmi nw mwto hwci, qo hwmi mwci ke; nw lembo ho iñgw tafi, ho iñbo tafi ke. Nwka pwyu lukonwñ hw jijepa finedo heñdo.”

Ho añjel hw funeku hwdu. Heñdvr bwkele, Mary mò koñtw’ lwbañ xaqatola Úì mi heñpala dùumi.

Ho hatuñhe da’lala Mary wqa gwfiku. Joseph hwmi ciñpa lala nwtañpa yu hwla hefi. “Myw-milo busu marañpa Mary wqa gwdoko’da qo mò mi apa’swfilo” hwla Joseph heñfi. Hwka ayò ho Joseph ema bwkele añjel akó áala mò mi lu, “Mary mi no hemo-kamola mwdwka a, Joseph. Mary bwnw mwlañmi deñki ya ke. Moh Úì ka Wqa mi ke bwkiñdonw. Wqa mi Jesus hwla amyañtofa a.”

Joseph arò koñcida do guri’bwla añjel ka emako’ka lunwñmi heñpa. Ho mò háatwri’la Mary mi uroya pa heñri’la mw.

Hwka azañ ho surkara hw gañdaho ka miyu dunw hemi xwka la mw. Hopa Joseph zi Mary zi mò lu ka lemba Bethlehem ho amyañ kelw’ ko’dupa hwla iñ.

Bíilo azañho garw-paji ziyamatw’nw Joseph zi Mary zi alìpa Bethlehem ho iñ. Mary wqa gwde’pa’finwñ Bethlehem ho lohiñ-lope hepa iñci.

Bethlehem ho acibwkele dùuko-da’ko hetvr kapama pa mw. Henw-myanw ka ude ho mí atañ dùuja bwtoku la domi. Mary zi Joseph zi reqe-bwsupa’ la nw mwcinw hwla heñla da’kele miyu kone áala lu, “Nwzi aróo kapa ela ho. Dúuko zima loda ko’da qwka agiñ ho áato.”

Hwka miyu hw Mary zimi Joseph zimi iñgwla mó ka ude ho áagw. “Ude ura ho imíko zimata ka a. Nwzi gagvrpa’la so doda totwka a,” hwla lulala acò-amyò dúuko lañxa ako kakiñ.

“Paya paco,” hwla lulala Mary zi Joseph zi lañxa mi kakabwkele asi’ pa lwsi’ abuje domi. “Si gubu’ bu’ta imiko’pa ayakeñdo ke,” hwla heñlala azuru Úì mi heñpa bwdola imí.

Hwka ayò ka yofañ lwpa ja’ho Mary wqa milobo akó bw. Hwka wqa hw dumiñ wqa matw’; hwka wqa hw Jesus tw’. Mò kwdi-yapuñ, doha-dolo mi ka punw; mò raja atañ ka raja; mò miyu-mima mi ka kafuñ-kabyuñ nw’.

Neñke pwlo ka ayò lwpaja’ho bwko lalala wqa atúu hw Mary lo góòko bwtola imíla do. Lañxa hoka lwsi’ donw ho pufe byare apyu lalala wqa ka imíko’pa mwbi.

Mary zi Joseph zi tarv imí te’qa’ haku. Jesus mi wqa atúupa bwtw’ku hwla azuru hempyo tarv amw-arwmapa rwqa’-rwqa’ imíku hwdu.